Hoe ik de relatie met mijn stiefmoeder verbeterde met familieopstellingen

Gastblog door Mirjam van Biemen

Wat doe je als je voortdurend in conflict bent met een dierbaar familielid? Mirjam stond bijna op het punt het contact met haar stiefmoeder te verbreken toen ze een coach vond die gespecialiseerd was in familieopstellingen. Ze waagde een laatste poging om het contact te herstellen. Met succes.

 Ik ken haar inmiddels al veel langer dan ik mijn eigen moeder ooit heb gekend. Ik was acht toen mijn echte moeder stierf, maar mijn stiefmoeder was toen al in de familie. Niet veel later trouwde mijn vader met haar en kregen ze nog een zoon samen. Als kind schik je je in je lot. Je past je aan, stelt geen vragen en accepteert gewoon wat je voorgeschoteld wordt. Dat deed ik tenminste. Ook om te staande te blijven na de tragische dood van mijn eigen moeder.

Ik had me dan ook nooit echt verdiept in haar. In wie ze was of waar zij vandaan kwam. En waarom zou je ook als kind? Ze was er gewoon en zorgde voor ons. Punt. En daarmee was er gelukkig weer iemand die de moederrol op zich nam binnen ons gezin en daar was ik eigenlijk wel blij mee. We hadden dan ook meteen een klik toen ik haar voor het eerst ontmoette. De ergernissen kwamen veel later pas, zo rond mijn twintigste. Waarom dat gebeurde, wist ik toen niet, de irritaties leken zich eerder op een onbewust niveau af te spelen.

Toen ik twee jaar geleden begon te graven in het verleden van mijn eigen moeder en wat er precies was gebeurt met haar, kwam alles pas echt tot een kookpunt. Alsof ik toen pas besefte dat mijn stiefmoeder een heel eigen persoon was en ze niet in de verste verte op mijn biologische moeder leek. Dat zorgde voor verwarring bij me. Onbewust heb ik namelijk altijd wel een moederfiguur in haar willen zien, dus ergens vond ik dit besef ook wel een kleine deceptie. Toch viel er, met deze ontdekking, ook veel op zijn plek. De rol van moeder had haar immers nooit goed gepast, ze gedroeg zich altijd eerder als een vriendin van me altijd. En daarin zijn grenzen overschreden. Inmiddels weet ik, dat mijn woede vooral daar vandaan kwam.

Maar hoe moesten we nu verder? Allebei hebben we aan breken gedacht. Want ook voor haar was het een lijdensweg. Een stiefmoeder kan het namelijk nooit goed doen en heeft wat dat betreft een ondankbare taak op haar schouders genomen. Ze zal nooit kunnen tippen aan de echte moeder, hoe hard ze haar best ook doet. Zij was de strubbelingen dan ook goed beu. Maar breken is zo definitief. En onhandig in praktische zin, omdat je dan alle familieaangelegenheden moet skippen wil je elkaar kunnen vermijden. En het is niet leuk als je kinderen krijgt. Mijn kinderen zien haar echt als hun oma en zij mochten niet de dupe worden van ons conflict vond ik.

Ik besloot hulp in te schakelen van een coach en deze bleek gespecialiseerd in familieopstellingen. Ik had er wel eens van gehoord, maar van tevoren nooit bedacht om het in deze hoek te zoeken. En het was de spijker op zijn kop. Een familieopstelling is een intensieve, krachtige methode bedacht door de Duitse therapeut Bert Hellinger die helpt om inzicht te krijgen in de plek die we in onze familie innemen. Volgens hem vinden veel persoonlijke problemen en levensvragen hun wortels in de zogenaamde verstrikkingen van het familiesysteem. Want, of je het nu wilt of niet, je familie is het belangrijkste systeem waar je deel van uitmaakt. Opstellingen doe je meestal in een groep waarbij verschillende mensen familieleden representeren. Ik en de coach deden het echter één op één en gebruikten Duplo poppetjes  in een tafelopstelling om mijn systeem te ontrafelen. Dat maakte de sessies minder zwaar, maar heel speels en praktisch juist. Mijn stiefmoeder deed ook een aantal sessies met de coach op deze manier en uiteindelijk werd het hele traject afgesloten met een paar gezamenlijke gesprekken.

Het heeft tot verbluffende inzichten geleid voor ons beiden. Zo kwamen we erachter dat ik als kind veel te veel verantwoordelijkheid op mijn schouders heb genomen. Hierdoor heb ik al heel jong de pet van volwassene opgezet waardoor ik dacht haar steeds terecht te kunnen wijzen. Ook toen ik ouder was. Ik stelde me zeg maar steeds boven haar, ook, omdat ze me toch niet begrensde. Voor haar bleek dit echter onverteerbaar omdat ze, door mijn gedrag, weer aan haar eigen moeder moest denken die háár continu afwees als kind. Snap je m nog? Hierdoor reageerde ze op haar beurt weer vijandig naar mij en waren de rapen continu gaar. De oplossing zat hem voor mij in het opnieuw opzetten van de ‘kinderpet’ en vanuit die plek proberen te reageren. Dus aangeven waar mijn behoeftes liggen vanuit mijn positie als kind. Dat is immers, ook al ben ik nu volwassen, wél mijn plek binnen ons systeem, ook al is ze mijn stiefmoeder.

Voor ons heeft het in ieder geval geleid tot een nieuwe start in meer verbondenheid dan voorheen. Waar ik vroeger al op de kast kon zitten van één, in mijn ogen verkeerd geplaatste opmerking, lijken de emotionele verstrikkingen nu ver te zoeken. Er is meer helderheid en sprake van contact dat gezond aanvoelt. Dus we zien elkaar nog regelmatig, maar hebben het niet meer over bepaalde onderwerpen om gedoe te voorkomen. Dat alles is heel duidelijk afgebakend met behulp van de coach en werkt tot nu toe als een trein. Ook leerde ik om niet gebukt te gaan onder je lot, maar in plaats daar van te buigen voor je lot en alleen dat al vind ik een opsteker van onschatbare waarde.

Ook nieuwsgierig wat deze vorm van coaching voor u kan betekenen? Maak een afspraak met Cécile Schlangen van Het Familiehuis, u bent van harte welkom.

Gescheiden: wie staat er op de rouwkaart van opa?

Mijn telefoon, die in de keuken ligt, gaat midden in de nacht af. Even moet ik nadenken waar ik ben: o ja, in het huis van mijn  vriend.  De volgende gedachte is meteen: waar zijn mijn kinderen? Zoonlief van 21 slaapt in mijn huis met zijn vriendin. Dochterlief van 18 jaar is bij haar vader. Ik loop de keuken in.

Het is mijn zus. Ze is net door het ziekenhuis gebeld dat het slecht gaat met onze vader van 85 jaar. Of we naar Purmerend willen komen. Hij lag al 2 weken in het ziekenhuis en was net de laatste dagen weer aan de beterende hand.
Mijn vriend staat nog half slapend naast me en vraagt wat heb je nodig? Ik ben even verrast door zijn vraag en dan komt uit de grond  van mijn hart: ‘wil je alsjeblieft mee gaan?’

Een uur later staan we met mijn moeder, broer, zus en onze aanhang aan mijn vaders bed. Hij is er al stil tussen uit gepiept en is zacht overleden. Het is zeer intiem om zo met elkaar afscheid van hem te nemen. Het is toch plotseling gegaan en het is allemaal nog wat onwerkelijk.

Dan volgen er bijzondere uren waar gehuild en gelachen wordt en we aan de eettafel bij mijn ouders thuis herinneringen ophalen.  Al om 9.00 uur komt op die zondagmorgen iemand van de uitvaartorganisatie. Opeens moeten we beslissingen nemen over waar de crematie plaatsvindt, welke kist en wie er wel of niet op de rouwkaart komt te staan. Mijn moeder laat ons het voortouw nemen, maar zij beslist wat het uiteindelijk wordt.  De dynamiek van afstand en nabijheid was daar aan die eettafel precies goed. Mijn jongste broer woont in het buitenland en was er jammer genoeg niet bij.

foto tulpen rouwkaart

De rouwkaart
De kinderen komen met hun voornaam op de rouwkaart te staan en daarnaast hun partner. De kleinkinderen daar weer onder. Het is gek om in deze context mijn vriend naast mij op de rouwkaart te zien staan. Ik heb met mijn ex zo veel historie met mijn familie, we waren meer dan 20 jaar samen.

De kleinkinderen worden gebeld. Ik vertel mijn zoon dat opa is overleden. Mijn dochter hoort het van haar vader. Ze zijn erg verdrietig.

Als de rouwkaart er de volgende dag is, is het ook voor mijn kinderen even wennen dat ze onder mij en mijn vriend vermeld staan.
Mijn dochter is boos: ‘ik ben niet van ‘hem’ (lees mijn vriend), maar van papa!’  Ook mijn ex vind het vreemd dat mijn vriend boven zijn kinderen staat. Ik snap het wel, mensen die ons niet zo goed kennen, kunnen dat anders interpreteren.
Hoe doen andere gescheiden gezinnen dat bij een overlijden in de familie? Wellicht hadden we mijn ex ook bij zijn naam erop moeten zetten en daaronder ‘vader van’. Daarmee rechtdoend aan het feit dat hij de vader is van mijn vaders kleinkinderen. Wat zou mijn vader gewild hebben?

Voor mij is het vanzelfsprekend dat mijn ex wel een rouwkaart ontvangt en welkom is op de condoleance en de afscheidsbijeenkomst. Dan gaan we de bijeenkomst organiseren. Welke foto’s, welke muziek, wie vertelt wat? Mijn ex is een muziekliefhebber en hij komt via de App met allerlei suggesties voor de muziek. Ik waardeer dat zeer, hij heeft gevoel voor de juiste sfeer van de muziek. Met een goede vriendin maken we de uiteindelijke playlist en stem ik alles af met mijn moeder, broers en zus.  Mijn vriend stelt voor dat de mannen, zoons en kleinzoons, onze vader de rouwkamer uitdragen over de oprit naar de wagen. Een prachtig ritueel om vervolgens nog één keer met mijn vader door de straat te rijden waar hij 47 jaar met mijn moeder gewoond heeft. Nog één keer genieten van het weidse uitzicht over de tulpenvelden, de molen en de kerktoren in de West Beemster. Ze wonen prachtig.

Samengestelde familie
Bij de crematie zit ik met mijn moeder, naast mijn zus en broers op de eerste rij met mijn vriend naast mij. Mijn kinderen zitten direct achter mij en mijn ex weer achter onze kinderen, naast zijn eigen ouders. Zo hebben we, als gescheiden gezin en ik met ‘nieuwe’ vriend, een eigen ‘samengesteld-familiehoekje’ gecreëerd. Dat was steunend voor mij, de kinderen, én ook voor mijn ex en mijn ex-schoonouders.

De laatste dagen heb ik er met meer mensen over gesproken hoe met overlijden in de familie om te gaan als je gescheiden bent.
Hoe bij het overlijden van grootouders die familieband tussen ouders en kinderen ondanks de scheiding toch recht te doen, zonder de werkelijkheid van hoe het nu is geweld aan te doen? Want we zijn geen stel meer én het klopt systemisch dat mijn huidige vriend naast mij op de kaart stond en naast mij in de dienst zat.
Ik stel me voor dat het ook straks een vraagstuk is als ik later overlijdt  en de kinderen wel of niet hun vader op mijn rouwkaart willen plaatsen? Ik ben benieuwd hoe zij dat aanpakken.

Heb jij als gescheiden ouder ook met overlijden in je familie te maken gehad?
Hoor graag wat jouw ervaringen zijn.

Cécile Schlangen
Het Familiehuis
Mei 2016

De liefde: ben je een lotsdenker of een groeidenker?

De liefde: ben je een lotsdenker of groeidenker?

Hoe we over de liefde denken is door de eeuwen aan verandering onderhevig. De Romeinen zagen de liefde als wijsheid. De Egyptenaren zetten de liefde in als macht. Romeo en Julia ontmoeten elkaar rond 1595 op een feestje en het was liefde op het eerste gezicht. Ons hedendaags liefdesideaal is eigenlijk gebouwd op een kalverliefde van twee pubers. Julia was slechts 13 jaar oud. Onlangs stond er een lange file op de A10 voor de Love & Marriage beurs in de RAI.  Het beeld dat liefde hand in hand gaat met het huwelijk is in onze samenleving diep verankerd. De Amerikaanse psychologe Sue Johnson, bekend geworden van de ‘emotionally focused therapy’ stelt dat de liefdesrelatie de centrale emotionele relatie is geworden in het leven van de meeste mensen. Een mooie toets voor dit fenomeen is de vraag of je zou trouwen als de liefde ontbreekt. In 1967 zei nog 65% van de vrouwen hierop ja, tegen 35% van de mannen. Waren die vrouwen en mannen uit de jaren zestig van de vorige eeuw dan ‘lotsdenkers’ of ‘groeidenkers’?*

Veranderend liefdesconcept
Het lijkt of we anno 2016 nog steeds gaan voor die ene ware. Het lotsdenken over de liefde voert de boventoon. We hebben wel meerdere relaties, maar dat zijn monogame relaties achter elkaar. Alhoewel de site ‘second love’ anders doet lijken. Dat onrustige zoeken komt eerder voort uit de enorme keuzemogelijkheid die de digitale wereld biedt. Er is ooit een experiment gedaan hoe mensen in de supermarkt een keuze maken in het ‘jam’ assortiment.  Naarmate er meer keuze was, 24 verschillende smaken, werd er minder gekocht en naarmate de keuze beperkter was werd er meer gekocht. De digitale wereld biedt de ruimte om continue om je heen te kijken of er toch niet een betere partner te vinden is.
Waar zoek je een partner op uit? Schoonheid, intelligentie, vriendelijkheid, humor, betrouwbaarheid of toch iets anders? Door online dating, Tinder en andere social media lijkt Cecilehet net alsof de ware eigenlijk voor het grijpen ligt. De mogelijkheid hem of haar tegen te komen is immers eindeloos en laagdrempeliger dan ooit tevoren. Het lijkt bijna stuurbaar, match een profiel van iemand die ook op zoek is aan dat van jou, en je hebt hem of haar gevonden. Helaas is de realiteit anders. Want in werkelijkheid maakt het schijnbaar enorme aanbod het er niet makkelijker op.

Lotsdenkers
Welke opvattingen hebben lotsdenkers over de liefde? Hoe zien zij een liefdesrelatie?
– de liefde valt samen met ‘de ware’, de prins op het witte paard.
– onenigheid in de liefde staat synoniem voor destructief, betekent ruzie.
– mindreading is essentieel! De een kan de ander ‘lezen’
– partners kunnen niet veranderen, want dan verandert ‘de ware’ en hij/zij is nu precies goed
– seks moet altijd perfect zijn.
– goede relaties gebeuren gewoon, net zoals zwanen die hun leven lang bij elkaar blijven.

Romantische films uit de school van lotsdenkers zijn ‘Notebook, Titanic, Pretty Woman, Nothing Hill’ , zij verbeelden subliem de opvattingen over de ware in de liefde en laten ons geloven dat een echte liefdesrelatie er zo uit ziet.

Groeidenkers
Hoe zien groeidenkers een liefdesrelatie? We lopen hetzelfde rijtje opvattingen langs.
– een liefdesrelatie is een reis die je met elkaar aangaat, je stopt er tijd in en werkt aan de
relatie.
– onenigheid in de relatie is constructief, je maakt ruzie omdat je van je partner houdt en bij de
ander wil blijven. De ander is de moeite waard en daarvoor wil je gaan.
– ‘mind-reading’ moet je leren, elkaars binnenwereld bevragen en delen in gesprek.
– partners veranderen door de tijd: werk, kinderen, gezondheid het speelt allemaal mee.
– fijne seks met elkaar is te leren, ook daarin groei je naar elkaar toe.
– een liefdevolle relatie is er niet vanzelf, daar werk je aan, daar groei je in.

Op zoek naar de liefde
Hoe zet je je zoektocht voort? Hoe beïnvloedt je neiging tot ‘lot of groei’ de manier waarop jij relaties aangaat? Ben je toe aan een nieuwe relatie of wil je je huidige relatie versterken?
Hierbij wat overwegingen die je in je zoektocht kan meenemen:
– je angst onder ogen zien: wat als je alleen blijft? Hoe ziet jouw angst er uit? Is een leven als
single voor jou ook prima? Het lied  ‘ik hou van …. mij’  van Harrie Jekkers is een zeer
toepasselijk lied voor de single.
– vergroten van je vijver, wat is er nog meer naast je gezin, werk waar je eventuele partners kan
ontmoeten?
– afleiding vermijden, focus verkleinen, richt je op die man/vrouw die je wel leuk vindt, maak je      keuze bewaarheid (groei).
– mogelijkheden erkennen in je huidige relatie, i.p.v. je richten op wat er allemaal niet is
– ruimte maken voor een partner, we hebben zo’n vol leven…

Uiteindelijk gaat het allemaal over kiezen en niet-kiezen. Een kiezen voor de ware, een kiezen voor een groeimodel in de liefde. Durf jij je droom te delen en daarvoor te kiezen?

*Filosoof Gijs Decker, Brainwashfestival 2016

Blog Nieuwe Stap
Cécile Schlangen
Het Familiehuis
Maart 2016

Reparatiesetje voor het hart? Was het maar zo eenvoudig

Doe mij maar een reparatiesetje voor het hart,
was het maar zo eenvoudig….           

Blog

Regelmatig heb ik ouders in Het Familiehuis die aangeven dat ze willen scheiden maar gaandeweg de gesprekken blijkt dat ze toch nog veel voor elkaar voelen. Hoe begeleid je dat proces? En waar te beginnen want er was al van alles voor de scheiding in gang gezet.

Wat kenmerkt die gesprekken dat mensen opeens beginnen te twijfelen? In de scheidingsbegeleiding sta ik altijd stil bij de geschiedenis van elke ouder afzonderlijk.  Dan komen er verhalen op tafel die de ander wel weet, maar toch net even in een ander perspectief komen te staan. Ik  zoom in op specifieke gebeurtenissen van een ieder en haal dan de beleving van die gebeurtenis naar voren.

Mildheid
Zo was er laatst een man die nu in ziet hoe zijn rebelse puberteit niets anders was dan een manier van overleven in de situatie dat zijn moeder ernstig ziek werd en zij er alleen voor stond met haar drie puberzonen. Zijn instinctieve beweging is die van weggaan en zich onttrekken aan verantwoordelijkheid als er spanning in zijn gezin van nu is. Toen als jongen van 14 was dat de beste optie, hij heeft zichzelf beschermd om maar niet de pijn van de eenzaamheid te voelen. Met dit inzicht kon hij nu zien dat hij als vader eigenlijk dezelfde beweging maakt als die jongen van toen.
En zijn vrouw kon het begrijpen waarom hij zich in eerste instantie aan elke verantwoordelijkheid onttrekt. Dat ‘ontschuldigde’ hem in haar ogen en daardoor kon ze milder naar hem kijken.
Omgekeerd gebeurde hetzelfde: zij schetste haar geschiedenis en hoe zij daarin overleefd heeft met een vader die strakke spelregels hanteerde over wat wel en niet in huis geoorloofd was. Zij is ook op een bepaalde manier ‘onder water gegaan’ in haar puberteit door niks meer te delen. Ook toen het niet goed ging met haar eerste vriendje durfde ze niet thuis te komen met die nare ervaringen. Toen er vele jaren later iets heftigs gebeurde met een collega, kon ze de betekenis daarvan niet delen met haar man. Hij voelde zich toendertijd buitengesloten en zo zijn er meer momenten in hun relatie waarin de verwijdering onbedoeld is ontstaan. Door dit zo met elkaar te delen snapten ze waardoor ze zo geraakt werden in de instinctieve beweging van de ander en kwam er weer wat meer ruimte naar elkaar. Ze zagen elkaar weer met andere ogen.

Naar ‘de hitte’ toe bewegen
Als coach loop ik in zo’n begeleiding op eieren.  Beide ouders zijn in de relatie vaak gekwetst maar in het langslopen van elkaars geschiedenis krijgt compassie of mildheid een voedingsbodem. Die mildheid is in alle opzichten van belang: zowel bij het op een goede manier uit elkaar gaan alsook als startpunt voor een hernieuwde  kennismaking.
Het vergt de nodige moed van ouders om de kwetsuren uit de relatie uiteen te rafelen en echt naar ‘de hitte’ toe te bewegen, dat je je uitspreekt wat je zo raakt en wat je onderliggende behoefte is.
Die behoefte gaat vaak over erkenning en gezien willen worden, kunnen zijn wie je bent. Als ze die onderliggende behoefte uitwisselen, komt voorzichtig de intimiteit weer terug in de relatie.

Wil jij ook die mildheid ervaren in je relatie? Wil je meer weten en een afspraak maken? Je bent van harte welkom!

Nieuwe Stap Blog Het Familiehuis
Cécile Schlangen januari 2016

Familieopstelling bij Scheiding?

Familieopstellingen bij Scheiding
Blijf je ook zo met je ex-partner verstrikt?
Wil je als ouders verder, maar schiet je telkens in allerlei oude emoties?

Ik ben inmiddels zelf ruim zes jaar gescheiden en denk dat ik alle fases van afscheid wel heb doorlopen. Maar wat maakt dan toch dat ik zo verbonden blijf aan mijn ex? Ondanks dat ik een hele fijne vriend heb, voelt het alsof ik zonder mijn ex  niet ‘heel’ ben. Mijn leven is daarmee aardig complex geworden moet ik je zeggen.
Het werd tijd dat ik mezelf weer eens onder de loep nam en ik heb de stoute schoenen aangetrokken en heb een familieopstelling hieraan gewijd. Om mijn hardnekkige verstrikking te zien en te snappen.

Maar wat is dat, een familieopstelling?
Met een opstelling krijgt je snel en concreet zicht op wat er werkelijk speelt en verkrijg je inzicht in wat je zelf kan bijdragen aan een oplossing. Een familieopstelling is een manier om te kijken hoe de dynamiek werkt in het gezin waar je opgroeide en wat je daarvan meeneemt in het leven.
Een opstelling helpt bij het herkennen van hardnekkige patronen en om heftige emoties te begrijpen die niet logisch zijn in het ‘hier & nu’. Veel problematisch gedrag van ouders en kinderen is een symptoom van wat er in het gezin in de onderstroom speelt. Door naar die dynamiek te kijken komt er weer ruimte voor iedereen om zich verder te ontwikkelen.
Opstellingen zijn een vorm van systemisch werken, waarbij je als deelnemer een innerlijk beeld letterlijk neerzet in de ruimte. Dat doe je door personen te kiezen die staan voor mensen uit je omgeving, gezin van herkomst, maar ook zaken als een emotie of een land kun je opstellen.
Door dit innerlijke beeld buiten jezelf neer te zetten kun je er van een afstand naar kijken. Je bent als het ware even de vis die het water wél kan verlaten.
Een opstelling geeft vaak diepgaand inzicht en leidt tot oplossingen voor zaken waar eerder geen grip op leek te zijn.

Gezin als systeem
Wij mensen leven in systemen. Een systeem is bijvoorbeeld het gezin, de familie, school of het werk. Als een kind wordt geboren, is het afhankelijk van het gezin als systeem. Kinderen ervaren het systeem als houvast en zijn daardoor zeer gevoelig voor conflicten in het gezin en veranderingen in het systeem zoals een scheiding, overlijden, emigratie of ziekte. Kinderen kunnen onbedoeld en onbewust hierdoor worden beïnvloed. Het kan de oorsprong zijn van bepaalde hardnekkige problemen of heftige emoties die je niet kageworteld in de familien verklaren. Deze problemen kunnen zowel bij ouders spelen als bij kinderen.
Ouders zijn immers zelf ook kinderen geweest die gevoelens van hun (voor)ouders weer hebben kunnen meegenomen. Ze nemen de schuld op zich of verinnerlijken de onopgeloste conflicten van de vorige generaties en raken hierdoor uit balans.

Heelheid in mezelf vinden
Dat verlangen naar heelheid met mijn ex? Waar komt dat toch vandaan? In mijn familieopstelling kwam de hevige onrust in mijn hoofd levensgroot in beeld.  De representanten stonden of stokstijf, enigszins bevroren, waren compleet afwezig of bleven onrustig in het veld heen en weer lopen. Het was aardig confronterend om het zo in de ruimte te zien staan.
Mijn relatie met mijn vader kwam langs, zijn angst voor verlating die ik zo makkelijk op mijn schouders weet te nemen. Het liefst zou ik zijn pijn voor hem dragen. Is dat wat er ook met mij en mijn ex gebeurt? Zou ik zijn leven aangenamer willen maken? Ga ik daarmee voorbij aan wat ik nodig heb, waar mijn werkelijke verlangen ligt?
De opstelling laat me in ieder geval milder naar mezelf kijken. En te accepteren dat ik in eerste instantie de instinctieve beweging maak naar het vasthouden aan een harmonie die er ooit was. Een harmonie aan de oppervlakte zowel bij mijn ouders thuis, als in mijn gezin en de relatie met mijn ex. Onderhuids durfde ik het toen niet aan te gaan en zo ook mijn ex niet. We waren redelijk ‘onbewust onbekwaam’ in onze relatie.
Soms zou ik willen dat als ik toen had geweten hoe oude patronen uit je gezin van herkomst meespelen in het hier & nu, dat onze relatie zich had kunnen verdiepen.
Maar met het eenzijdig verbreken van de relatie is die weg afgesneden. En dat heeft me teruggeworpen op mezelf, dat ik voor het geluk in mijn leven op mijn eigen deur heb te kloppen.
Het in elkaar willen vlechten van de levens van mijn oude liefde en onze kinderen met die van mijn nieuwe liefde en zijn kinderen is niet eenvoudig. Zeker niet als alles volgens mijn oude werkmodel in harmonie ‘moet’.
Het gesprek erover te voeren, vanuit liefde met mezelf en wat ik nodig heb in het leven, is voor de komende tijd mijn vindtocht. Ik heb in mijn opstelling mijn instinctieve beweging weer in de ogen gezien en kies er nu voor de heelheid in mezelf te vinden.

Het Familiehuis
Bij Het Familiehuis begeleid/coach ik zelf ook ouders en kinderen rondom scheidingen middels familieopstellingen. Door een familieopstelling kan je weer aan een toekomst bouwen waarin iedereen weer tot zijn recht komt. Van belang is dat de kinderen zich aan beide ouders kunnen blijven ontwikkelen. Familie duurt immers een mensenleven lang. Je krijgt inzicht in wat er in jouw situatie speelt en je krijgt handvatten om de regie in jouw leven te nemen.

Wil je meer weten en een afspraak maken? Je bent van harte welkom!

Hun scheiding, mijn leven

De titel van het boek dat ik aan het lezen ben, geschreven door Yolanda de Best. Volwassenen die hun verhaal delen over de impact van de scheiding van hun ouders op hun volwassen leven. Het boek lag eerst op mijn nachtkastje, maar het is, moet ik u bekennen, te zware kost voor het slapen gaan.

Schrijnende verhalen, ik word geraakt bij ieder interview. Veel eenzaamheid lees ik in de verhalen terug, kinderen die ineens de volwassen wereld in geslingerd worden. Gaan zorgen voor ouders, voor broertjes en zusjes. Die zich terugtrekken of juist rebels gedrag vertonen.
En ouders die niet weten waar ze het zoeken moeten als hun relatie verbroken wordt en geen oog meer hebben voor hun kinderen, ondanks dat ze denken dat dat wel zo is. Dat is overigens ook mijn ervaring in mijn praktijk Het Familiehuis waar ik ouders begeleid om weer de regie te pakken in hun leven.

Overleefstand
Allerlei overlevingsmechanismes komen langs. Van vechten, vluchten, verstijven. Van schieten in de slachtofferrol, het overkomt je, tot doorgaan en op je tanden bijten, niet opgeven, vanwege de kinderen. En dat je soms door je hoeven zakt en even niet meer weet hoe. Ook voor mij zelf als gescheiden moeder met 2 puberende kinderen heel herkenbare verhalen.

Als ouder ben je zo druk met overeind te blijven dat we het niet in de gaten hebben wat voor impact het heeft op de kinderen. Ik dacht dat wij de scheiding best aardig geregeld hebben, met onze toen 14 jarige zoon en 11 jarige dochter. Maar wat zegt mijn dochter van inmiddels 17 jaar over het ‘samen eten’ dat we in het begin wekelijks deden? ‘Mam, de spanning was vaak om te snijden en Jochem en ik waren blij dat we konden gaan afwassen en de muziek heel hard aan konden zetten in de keuken’. Wij, hun pa en ma, maakten ‘nette’, maar vileine opmerkingen naar elkaar in hun bijzijn over bijvoorbeeld aankomende ouderavonden of financiën. We waren meer met elkaar bezig dan met hen, terwijl we het samen eten voor hen deden….

Toen had ik geen idee dat dat zo’n impact heeft gehad op hen. En er zat in het samen eten ook telkens een sprankeltje hoop: ‘zouden papa en mama dan toch nog bij elkaar komen’? Daar spraken ze over als broer en zus op hun kamer, weer met harde muziek aan om de sfeer die in hun huis hing buiten te sluiten. Zij vluchten weg in de muziek en hadden gelukkig elkaar. Ze hebben zich daarover nooit uitgesproken naar mij, en ik heb er niet naar gevraagd. Ik moest alle zeilen bijzetten om overeind te blijven. En als ik dus het boek van Yolande de Best lees, ben ik zo weer 6 jaar in de tijd terug.

Loyaal aan beide ouders
Wat me opvalt is dat de kinderen in de meeste gevallen loyaal blijven aan hun ouders. Zij staan ook in de overleefstand. Wat vertel je nou over dat leuke weekend bij mama als papa eenzaam op de bank zit? Of zoals een jongentje van 7 die zich verzoend had met het komen en gaan van de vriendjes van zijn moeder: ‘ik noem alle vriendjes van mama ‘Bob’, dan kan ik me niet vergissen. Zij gaan allemaal, maar ik blijf’.

Leer van de ervaringen van de jongeren van Villa Pinedo
Wat er in de kinderen omgaat tijdens en vooral ook na de scheiding als het leven van alledag weer terug komt?
‘Villa Pinedo’ geeft jongeren van gescheiden ouders een plek om hun ervaringen te delen. Het is een internetplatform met veel goede tips van jongeren aan elkaar en vooral aan ouders.

ScheidingsCafé Villa Pinedo poster 17 novemberIn Amsterdam organiseren we samen met Villa Pinedo op dinsdagavond 17 november een scheidingscafé waar jongeren van Villa Pinedo hun verhaal doen. Wil jij ook een beter contact met je kinderen en sta je open voor tips en adviezen van ‘ervaringsdeskundigen’?
Kom dan naar het scheidingscafé op 17 november 2015, in café Belcampo in de Hallen in Amsterdam. Inloop 19.00 uur, aanvang 19.30 uur. En neem vooral een vriend, zus of de grootouders van de kinderen mee. Kijk voor aanmelden op www.scheidingscafé020.nl

Nieuwe Stap Blog Het Familiehuis

Cécile Schlangen november 2015

De mores van je gezin van herkomst

Ze komen afzonderlijk van elkaar binnen in mijn praktijk Het Familiehuis. Hij, begin veertig, is ruim op tijd en heeft een eigen bedrijf. Zij, eind dertig, moest nog even langs de bibliotheek en komt te laat. Ze komen praten over hoe ze de scheiding aan hun jonge kinderen gaan vertellen.

Ze zijn al negen jaar bij elkaar en hebben twee zonen van 6 en 4 jaar. Hij heeft het opgegeven om haar te overtuigen om het toch met elkaar te proberen. Zij trekt zich terug en bespreekt haar twijfels over de relatie niet meer met hem. Ze is moe. Hij geeft aan hoe het hem raakt dat ze onbereikbaar is. Hij wordt er nu verdrietig van, eerst was hij vooral boos en onmachtig dat hij haar niet kon bereiken.

Als ik hen hoor zie ik een vader en een moeder die het beste met hun kinderen voor hebben, maar die enigszins ‘allergisch’ op elkaar reageren. Ik benoem hoe ze elkaar gevangen houden. Dat herkennen ze. Ze hebben alle communicatiepatronen al doorlopen: van de ‘protestpolka’ (de een zoekt de ander op, de ander weert de een af), naar ‘zoek de boef-dans’ (ze zoeken elkaar beiden op, verwijten en beschuldigen elkaar, luisteren niet meer naar elkaar) naar de ‘ijzige-stilte’ (daar zijn ze beiden gestopt met praten en leven ze in hetzelfde huis langs elkaar heen).

Als ouders aangeven dat ze allergisch op elkaar reageren, is dat voor mij als oudercoach een teken om te onderzoeken wat er onder die allergie zit. Zolang daar niet bij stilgestaan wordt, kunnen we wel proberen om tot redelijke afspraken te komen over de zorg van de kinderen, hoe te gaan wonen en de financiën te regelen, maar het merendeel van die afspraken sneuvelen als ze bij mij over de drempel stappen.

Dus ik vraag vader en moeder of ze hieruit willen komen in het belang van hun zonen. Ze kijken elkaar voor het eerst aan. Ja, dat willen ze. Ben je dan bereid om terug te kijken waardoor je telkens zo geraakt wordt door de ander? Er komt een stortvloed aan voorbeelden waarin ‘de ander’ van alles niet goed doet in de ogen van de een. Ik laat het even gaan om voldoende aangrijpingspunten te hebben waar ze elkaar zo gevangen houden.

Tafelopstelling over de geschiedenis
Dan vraag ik vader waar hij dat zo van kent, dat hij zo de touwtjes in handen wil hebben. Hoe was dat vroeger bij jou thuis, met jouw vader en moeder? Vader begint aarzelend te vertellen, over de ziekte van zijn vader, zijn moeder die het gezin eigenlijk niet in haar eentje kon trekken. Dat zijn oudste broer met ruzie al vroeg uit huis werd geplaatst. Dat hij als jongste voor zijn ouders is gaan zorgen, dat het thuis eigenlijk niet veilig was en zeer onrustig.  Dat er eigenlijk geen oog voor hem was. Als hij zijn verhaal vertelt plaats ik zijn vader en moeder op tafel met een duplo-poppetje en voor de ziekte van vader een ander figuurtje. Voor hem zet ik een klein jongetje neer die hard is gaan werken om in die dynamiek overeind te blijven. Ik plaats het jongenspoppetje op een witvlakje en zelfs op een blokje om aan te geven hoe hij als jongentje heeft geprobeerd de regie te pakken. Hij is van zijn kind-plek afgegaan en heeft voor zijn ouders én broers gezorgd, terwijl hij de jongste was. Dat is twee keer een plekverwisseling. Hij heeft als kind niet anders kunnen doen dan wat hij deed. Dat was voor het jongentje van toen de beste optie om in die gezinsdynamiek overeind te blijven. Zijn instinctieve beweging in die stress-situatie was voor anderen gaan zorgen en hart te gaan werken.

En dan draai ik het jongentje van toen om en laat hem naar zijn ‘volwassen man’ kijken in zijn gezin van nu met zijn vrouw en hun twee zonen.
Hij herkent meteen wat hij daar doet. En ziet waar zijn vrouw hem zo op kan raken. Het doet namelijk nog zo’n pijn als er zoveel onrust in het gezin is. Het raakt op het gemis aan veiligheid en rust van vroeger.

Ook moeder kijkt terug naar haar gezin van herkomst. Moeder is de oudste en heeft nog twee broers en een zusje. Haar ouders waren heel druk met de zaak, de kwekerij en hadden eigenlijk geen tijd voor de kinderen. Moeder is al vroeg uit huis gegaan en heeft een tijdje weinig contact met haar ouders gehad. Ze heeft zich heel eenzaam in haar puberteit gevoeld en kon dat gevoel eigenlijk niet onder woorden brengen. Ik plaats ook voor haar een meisjes duplo-poppetje en benoem haar instinctieve beweging van zich bij stress terugtrekken en zich heel eenzaam voelen. Het eenzaam voelen komt telkens terug, het is bijna een soort moeras waar ze in terechtkomt. Daarvoor plaats ik het meisje van toen op een rondje.

En dan draai ik het meisje van toen om en laat haar naar haar ‘volwassen vrouw’ kijken in haar gezin van nu met haar man en hun twee zonen.
Ook zij herkent wat ze doet en waar haar beweging van zich terug trekken vandaan komt. Het doet zoveel pijn als ze het gevoel krijgt dat ze er niet toe doet, dat de ander druk is met het bedrijf. De   eenzaamheid van het pubermeisje is voelbaar aan tafel.

Blog3

 

Dit was een eerste gesprek met deze vader en moeder. Ze konden de dynamiek uit elkaars gezin van herkomst zien en horen en snapten veel beter van zichzelf waardoor ze soms zo geraakt werden door de ander. En hoe dat onbewust meespeelt in het maken van afspraken over de scheiding. Daar zit  ook de sleutel: te herkennen wat er meespeelt van je eigen geschiedenis en daar bewuster mee omgaan. Want als je allergisch reageert, dan zit dat kleine jongentje of meisje van toen, onbewust aan het stuur. Dat was toen voor het kleine kind de beste optie om te doen.

De volgende stap is te leren herkennen waar in de gesprekken over de scheiding deze onbewuste instinctieve bewegingen plaatsvinden.  Als je herkent waardoor je zo geraakt wordt, kan je ook een keuze maken om het anders te gaan doen. Het gaat erover dat je in staat bent uit te spreken wat je behoefte is.  Vader in deze heeft behoefte om de regie te hebben, moeder wil rust en het zelf uitzoeken. Daarin zijn ze beiden loyaal aan wat ze thuis geleerd hebben. De mores van het gezin van herkomst.  En hebben ze het al aan de kinderen verteld? Dat hebben ze nog even uitgesteld. Eerst de eigen emoties weer in beheer nemen, om straks de kinderen een gezamenlijk verhaal te vertellen.

Wil je als ouder weer aan het stuur van je eigen leven zitten? Durf jij terug te kijken naar je gezin van herkomst en  je instinctieve beweging leren herkennen? Ik ga bij Het Familiehuis graag met je in gesprek.

Nieuwe Stap Blog Het Familiehuis
Cécile Schlangen oktober 2015

Communicatie over de kinderen met je ex? Dat is TOPSPORT

blog2

Inzicht is eerste stap
Hoe doe je dat? Overleg met je ex-partner over de kinderen? Waar loop je tegenaan?

Het is heel lastig om met je ex-partner te communiceren zonder in oude emoties te vervallen.
Ouders die uit elkaar zijn kunnen gevangen raken in negatieve communicatiepatronen. Ze zijn vaak niet in staat om helder na te denken als ze in de ‘oude groef’ komen. Niet de ander is de vijand, maar het patroon is

de  gezamenlijke vijand. Als je je manier van communiceren verandert kan je de kinderen weer centraal zetten.

In mijn praktijk van Het Familiehuis werk ik met ouders die het graag anders willen doen, maar blijven hangen in over en weer verwijten of proberen elkaar te overtuigen van het eigen gelijk. Hoe dat anders aan te pakken? Wat helpt is dat je inzicht krijgt in de manier waarop je als ouders nu met elkaar communiceert.

Er zijn drie basispatronen (dansen) waar ouders in gevangen kunnen raken en die de ouderschaps-relatie steeds onveiliger en uitzichtlozer maken:

  1. Protestpolka: opzoeken – afweren
  2. Zoek de boef dans: opzoeken – opzoeken
  3. Verstijf- & vluchtdans: afweren – afweren

ProtestPolka: Opzoeken – Afweren
A zoekt B op per mail, telefoon, SMS, App of in levende lijve en wil B iets duidelijk maken. B weert af, laat niks van zich horen. In dit geval zal A zich niet gehoord voelen en proberen B alsnog te bereiken met de boodschap. Dat kan uiteindelijk leiden tot een telefoon- of berichten-kanonnade. Hoe meer A tracht B te bereiken, hoe meer B afstand neemt en uiteindelijk een relationele muur opbouwt en de telefoon uitzet. A protesteert heftig tegen het gebrek aan verbondenheid, B trekt zich terug en drukt zijn impliciete kritiek uit door middel van stilzwijgen.

Zoek de boef dans: Opzoeken – Opzoeken
In het tweede patroon ontstaan er verwijten over en weer. A wil iets duidelijk maken aan B en B overtuigen terwijl B op het zelfde moment iets wil duidelijk maken aan A en juist A wil overtuigen van zijn/haar gelijk. En omdat zowel A als B zich niet gehoord, erkend en begrepen voelt worden de verwijten steeds heftiger en de bijbehorende gevoelens steeds wanhopiger. Deze patronen escaleren. Over en weer vallen A en B elkaar aan. Het startsein voor dit reactiepatroon is dat we ons bezeerd voelen en we de grip kwijt raken. Dan kunnen we het best in de aanval gaan en zijn A en B elkaar aan het overtuigen van het eigen gelijk.

Afweren – Afweren
Het derde patroon is dat A het opgeeft en geen contact meer opneemt en B ook afweert en achter een relationele muur blijft zitten. Beiden sluiten zich op in hun eigen verdedigingstoren en in hun eigen waarheid waarin de ander de dader en men zelf het slachtoffer is. Deze Verstijf- & Vluchtdans uit zich door een ijzige stilte. De ouders hebben de dansvloer verlaten. Ieder weert af en trekt zich terug achter de muur om de afwijzing niet te voelen.

Niet alleen de ouders zitten gevangen in deze ‘destructieve’ patronen, ook de kinderen raken erdoor in de knel. Zij zitten gevangen in het midden en kunnen geen kant op. En dat is echt schadelijk voor hun ontwikkeling.

Slot & Sleutel
Herkennen in welk patroon je met elkaar gevangen zit is de eerste stap in het stoppen ermee. Je ziet vaak dat mensen naarmate ze langer gescheiden zijn van de protestpolka of de ‘zoek de boef’ dans in de ijzige stilte terechtkomen. Ogenschijnlijk lijkt het dan ‘rustig’, maar ondertussen zijn de kinderen de boodschappers en lopen tussen mama en pappa op eieren.

Hoe vervolgens te stoppen met zo’n patroon waar de kinderen én ook de ouders de dupe van zijn?
Geen gemakkelijke opgave: dat is topsport en vraagt dat je als ouder kijkt wat er voor de kinderen nodig is én waar je emoties vandaan komen als je communiceert met je ex.

De snelste weg naar de toekomst is binnendoor: herkennen waardoor je zo geraakt wordt. Jezelf de vraag te durven stellen waardoor je op slot gaat en je niet meer rationeel kan overleggen met de andere ouder. En daar ligt ook de sleutel: hoe dan je eigen emoties in beheer te nemen?

Wil je als ouder ook je eigen slot leren herkennen en je eigen sleutel weer vinden?
Ik ga bij Het Familiehuis graag met je in gesprek

Bronnen & afbeelding
Kinderen uit de knel, J. van Lawick en M.Visser
Houd me vast, S. Johnson

Communicatie met school over de scheiding?

blog1Als moeder van een zoon van eenentwintig en een dochter van inmiddels zeventien, is het een zoektocht geweest hoe de scholen te informeren over onze scheiding. Wanneer vertel je wat in het belang van je kind?
We zijn nu 6 jaar geleden gescheiden en in het begin waren we zelf de weg kwijt, laat staan dat we verstandige gesprekken met de mentor op de middelbare school of de juf van de basisschool konden voeren over wat het betekende voor onze kinderen.
Wat, wanneer en vooral hoe informeer je de school van je kinderen als je in een scheiding ligt of gescheiden bent? Ik heb zelf ervaren dat het best lastig is. Vooraleerst schaamde ik me dat het ons niet gelukt was om onze relatie stand te houden. Voor veel mensen kwam het als een verrassing, zo ook toendertijd bij de juf van de 8-ste groep van onze dochter. In welk stadium vertel je dan op school dat er een scheiding op handen is?
Ik heb daarbij altijd onze kinderen voor ogen gehad. De thuissituatie is zeker voordat we uit elkaar gingen een half jaar erg gespannen geweest, wat zijn weerslag op school had. Onze zoon van veertien jaar had er ogenschijnlijk geen last van. Toch hebben we zijn mentor gebeld en ook in het 10-minuten gesprek kwam het op tafel wat het voor hem betekende.
Geen gemakkelijke gesprekken moet ik u zeggen, want we wisten soms zelf niet hoe de volgende fase in onze scheiding eruit zou zien. Uitgangspunt was dat er bij wijzigingen in wonen we de school informeerden en ook als er signalen waren dat er bij de kinderen iets speelde.

Het Familiehuis
Bijzonder is het dat ik het afgelopen voorjaar vanuit Het Familiehuis met een werkgroep voor een twintigtal basisscholen in Amsterdam een ‘scheidingsprotocol’ heb opgezet. Vanuit mijn eigen ervaringen kon ik de andere kant van de tafel goed informeren waar je als ouder tegenaan loopt.

Wat is een scheidingsprotocol?
Een scheidingsprotocol biedt leerkrachten houvast, zodat ze kinderen net even extra kunnen ondersteunen en begeleiden die thuis met de scheiding van hun ouders te maken hebben. Niet dat de leerkracht in de hulpverlenersrol terecht komt, juist niet. Maar wel dat de juf weet dat het kind op de donderdagmiddag na schooltijd naar vader toegaat, of dat school weet dat de ouders beiden het gezag hebben en beiden recht hebben op informatie over de ontwikkelingen van hun kind.
Ook voor de 10-minuten gesprekken is het van belang om heldere kaders te hebben en die 10-minuten te focussen op de ontwikkeling van het kind. Ik ken schrijnende situaties waar ouders niet in staat zijn om die gesprekken samen te voeren. Of ouderavonden waar de kinderen aan één van de ouders vragen of vader of moeder alsjeblieft weg wil blijven, bang dat ze zijn dat er op school een ruzie ontstaat tussen de ouders.
Het streven van de school is om in scheidingssituaties neutraal te blijven en op een positieve manier met beide ouders contact te onderhouden over de dagelijkse gang van zaken en de ontwikkeling van het kind. In het eerste ouder-gesprek in het begin van het schooljaar staan scholen die werken met een scheidingsprotocol o.a. stil bij de thuissituatie van de kinderen en de mogelijke gevolgen van de scheiding op de ontwikkeling van de kinderen.
Voor leerkrachten een hele nieuwe dynamiek waar ze op een integere manier mee willen omgaan in het belang van de kinderen. Een scheiding heeft onherroepelijk een impact op de kinderen. De mate waarin ze daar last van blijven ondervinden heeft te maken met de manier waarop de ex-partners er als gezamenlijke ouders voor hen kunnen zijn.
Met een scheiding kan de ontwikkeling van kinderen stagneren en van alles op slot gaan, maar ouders kunnen ook de sleutel zijn dat de kinderen zich goed kunnen ontwikkelen. Dat is en blijft ook voor mij en mijn ex een voortdurend afstemmen in het belang van onze kinderen. We zijn gestopt als partners, maar doorgegaan als ouders!

Ben je zoekende hoe je de school van je kinderen informeert over jullie scheiding? Neem dan contact met me op, ik verken graag samen met je/jullie hoe dat aan te pakken.

Blog Nieuwe Stap Augustus 2015 Cécile Schlangen Het Familiehuis